Terapia AAC – Komunikacja Alternatywna i Wspomagająca

Komunikacja to podstawa relacji, nauki i samodzielności.

Nie wszystkie dzieci potrafią porozumiewać się słowami – dlatego w naszej szkole wspieramy je poprzez AAC (Augmentative and Alternative Communication), czyli komunikację alternatywną i wspomagającą.

AAC to system metod, technik i narzędzi, które pomagają osobom niemówiącym lub mającym trudności z mówieniem w skutecznym porozumiewaniu się z otoczeniem. Dzięki temu każde dziecko może wyrazić swoje potrzeby, emocje, decyzje i myśli – na swój sposób.

Wyróżnia się trzy grupy użytkowników AAC:

1. Osoby z zaburzeniami ekspresji językowej – do tej grupy należą osoby, które rozumieją mowę innych, ale same nie mogą mówić.  Tutaj celem AAC jest zapewnienie takiego sposobu porozumiewania się, który stałby się stałym sposobem ekspresji językowej.
2. Osoby wymagające języka alternatywnego – w tej grupie znajdują się takie osoby, które mają poważne problemy z rozumieniem mowy; tutaj komunikacja alternatywna jest podstawowym sposobem porozumiewania się. Celem AAC jest stworzenie możliwości nauki rozumienia i używania alternatywnego środka komunikacji bez potrzeby stosowania mowy werbalnej.
3. Osoby wymagające wsparcia językowego –do tej grupy należą osoby, które posługują się mową werbalną, ale wyrazistość ich wypowiedzi jest mocno ograniczona – tutaj AAC ulepsza ekspresję językową.

W pracy wykorzystujemy m.in.:

• piktogramy, symbole PCS, symbole Makaton, 
• gesty,
• tablice komunikacyjne, MÓWiKarteczki,
• interaktywne przyciski, e-trany,
• komunikatory elektroniczne, tablety i aplikacje wspomagające mowę np. MÓWik, KONi,
• systemy indywidualnych książek komunikacyjnych,
• C-Eye X PRO ( cyber oko).

System PCS (Picture Communication Symbols) to jeden z systemów graficznych stosowanych w komunikacji alternatywnej i wspomagającej (AAC), który używa kolorowych, symbolicznych rysunków do reprezentowania przedmiotów, czynności, pojęć i emocji. System PCS jest wykorzystywany przez osoby, które mają trudności z mową werbalną, aby ułatwić im porozumiewanie się poprzez zastępowanie lub uzupełnianie słów mówionych. Umożliwia tworzenie złożonych wypowiedzi poprzez łączenie symboli w zdania. Można to robić za pomocą tablic komunikacyjnych (np. w formie książek lub tablic), a także za pomocą oprogramowania komputerowego.

            W swej pracy korzystamy ponadto z Programu Językowego Makaton – systemu gestów i symboli graficznych. Jest Programem Językowym, czyli uporządkowanym spójnym systemem znaków z określonymi, logicznymi regułami użycia oraz tworzenia nowych znaków. Jest nie tylko wspomagającym i alternatywnym sposobem porozumiewania się, ale również służy celom rozwijania umiejętności językowych oraz czytania i pisania. Na program składają się znaki manualne- gesty oraz znaki graficzne – symbole. Należy zaznaczyć, że w systemie Makaton gestom i symbolom towarzyszy zawsze mowa.

Równie często wykorzystujemy w swej pracy MÓWik - oprogramowanie do komunikacji wspomagającej i alternatywnej na tablety i smartfony z systemem Android, przeznaczone do stosowania u osób niepełnosprawnych w celu łagodzenia lub kompensowania skutków urazu, choroby lub niepełnosprawności. Oprogramowanie jest zbiorem symboli. Symbole zawierają słownictwo specyficzne dla języka polskiego, czytelne, łatwo kojarzą się z pojęciem, które oznaczają. Pozwalają na budowanie zdań, zadanie pytań, komentowanie, zawierają najczęściej używane w języku polskim słowa i zwroty. Po włączeniu oprogramowania widzimy przyciski - symbole, które po naciśnięciu (kliknięciu), bądź to odrazu wypowiadają swoją nazwę, bądź wskakują jako słowo do pola dialogu. Po dotknięciu pola dialogu - zdanie zostaje również wypowiedziane na głos przez urządzenie.

Nowością, którą obecnie wykorzystujemy w swojej pracy jest C-Eye X PRO ( cyber oko) - nowoczesny, specjalistyczny sprzętu do oceny stanu, neurorehabilitacji i komunikacji AAC za pomocą wzroku i dotyku. Moduł komunikacyjny C-Eye XPRO posiada rozbudowaną bazą symboli (50 000 symboli), którą można wykorzystać w pracy z dziećmi i młodzieżą z barierami komunikacyjnymi, z zaburzeniami rozwojowymi, dzieciom i młodzieży w zespole zamknięcia, osobą po śpiączce oraz dzieciom z autyzmem. Urządzenie to może być obsługiwane za pomocą wzroku (wbudowany eye tracker) i dotyku, co daje szerokie spektrum możliwości pracy.

Zajęcia prowadzone są w atmosferze akceptacji i zrozumienia. Każdy sukces komunikacyjny – nawet najmniejszy – jest wielkim krokiem w stronę samodzielności i poczucia sprawczości dziecka.

Sposoby i formy komunikacji dostosowywane są do możliwości i predyspozycji dziecka, z uwzględnieniem preferencji osób najbliższych.